Türkiye Yeşil Sanayi Projesi kapsamında demir-çelik sektöründe DC motorlar yerine yerli AC tahrik sistemleri dönüştürülecek. Program, verimliliği artıracak ve karbon emisyonlarını azaltacak.
Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı koordinasyonunda, TÜBİTAK ve KOSGEB tarafından Dünya Bankası desteğiyle yürütülen SAYEM 1833 – Türkiye Yeşil Sanayi Projesi kapsamında demir-çelik sektörüne yönelik kritik bir teknolojik dönüşüm programı desteklenmeye hak kazandı. Bu stratejik program, sektörde yaygın olarak kullanılan DC tahrik sistemlerinin, yüksek verimlilik, düşük bakım maliyeti ve sürdürülebilirlik sunan yerli AC tahrik sistemleri ile değiştirilmesini amaçlıyor.
WAT Motor yürütücülüğünde üç ana ürün geliştirme projesiyle hayata geçirilecek bu dönüşüm, üniversite ve sanayi iş birliğini ön plana çıkarıyor. Projeler arasında WAT Motor, İstanbul Teknik Üniversitesi ve Analiz Motor’un geliştireceği AC dönüşüm için verimlilik odaklı motor ailesi, Yıldız Teknik Üniversitesi, Sönmez Trafo ve Genkor’un oluşturacağı yüksek verimli endüstriyel sürücü platformu ve PGR ile Toprakkale Sac’ın tasarlayacağı ağır hizmet tipi redüktör sistemleri bulunuyor.
8 paydaşlı AR-GE ve ürünleştirme çalışmasıyla haddehane uygulamalarına yönelik yüksek güçlü ve rekabetçi ürünlerin geliştirilmesi hedefleniyor. Bu sayede elektrikli tahrik sistemleri ve güç elektroniği alanında yerli yetkinlik artırılacak ve ihracat potansiyeli yüksek, sürdürülebilir çözümlerin ürünleştirilmesi sağlanacak. Programın temel hedeflerinden biri, yüzde 82-88 verimlilikteki DC motor sistemlerinin yerine yüzde 96,5 ve üzeri verimliliğe sahip senkron motor tabanlı tahrik sistemleri geliştirmek.
Bu dönüşüm, enerji tüketimi ve karbon emisyonlarını önemli ölçüde azaltırken, bakım ihtiyacını düşürerek işletme sürekliliğini artıracak. Geliştirilecek sistemler, enerji geri kazanımı, gelişmiş kontrol algoritmaları ve kestirimci bakım gibi özelliklerle modern haddehane uygulamalarına entegre edilecek. Ayrıca, haddehanelerin yüksek tork gereksinimlerini karşılayacak ağır hizmet tipi redüktör sistemleri de yerli olarak tasarlanacak. Bu entegre çözüm, Türkiye’nin elektrikli tahrik sistemleri ve güç elektroniği alanındaki mühendislik kapasitesini güçlendirmeyi amaçlıyor.
Program sonunda ortaya çıkacak yerli teknolojilerin, Türkiye’deki sanayi tesislerinde kullanılmasının yanı sıra Avrupa başta olmak üzere küresel pazarlarda rekabetçi ürünler olarak yerini alması hedefleniyor. Bu yeni nesil tahrik sistemleri, enerji verimliliğini artıran, karbon emisyonlarını azaltan ve sürdürülebilir üretimi destekleyen teknolojiler sunarak Türkiye’nin yeşil dönüşüm ve yüksek katma değerli üretim hedeflerine katkı sağlayacak.
Avrupa Birliği’nin Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (CBAM) gibi düzenlemeler, demir-çelik üretiminde karbon yoğunluğunun azaltılmasını küresel ticaret için kritik hale getiriyor. Türkiye’nin Avrupa pazarına yönelik demir-çelik ihracatı göz önüne alındığında, üretim süreçlerindeki teknolojilerin karbon ayak izi stratejik bir rekabet unsuru olarak öne çıkıyor. Enerji verimliliği yüksek, düşük karbon yoğunluğuna sahip üretim teknolojilerine geçiş sağlayamayan tesislerin gelecekte maliyet baskısıyla karşılaşması bekleniyor.
Demir-çelik sektörü, Türkiye’nin toplam enerji tüketiminin yaklaşık yüzde 7’sini, sanayi sektöründeki enerji kullanımının ise yaklaşık yüzde 22’sini oluşturuyor. Bu enerji yoğunluk, üretim süreçlerinde kullanılan elektrikli tahrik sistemlerinin modern ve yüksek verimli teknolojilerle dönüştürülmesini, sadece enerji maliyetlerini düşürmekle kalmayıp, sürdürülebilir üretim, karbon emisyonlarının azaltılması ve ihracat rekabetçiliğinin korunması açısından stratejik bir gereklilik haline getiriyor.
Haddeleme proseslerinde kullanılan eski nesil DC motor tabanlı teknolojiler, yüksek bakım ihtiyacı ve görece düşük enerji verimliliği nedeniyle günümüz sürdürülebilirlik hedefleriyle uyumlu değil. Elektrik makineleri ve güç elektroniği alanındaki gelişmelerle birlikte, yüksek verimli AC senkron motor tabanlı tahrik sistemleri, özellikle rotoru sargılı senkron motor (WRSM) teknolojisi, demir-çelik sektöründe güçlü bir alternatif sunuyor. Bu doğrultuda kurgulanan Ürünleştirme Programı, motor, sürücü, güç elektroniği, redüktör ve kontrol sistemlerini içeren entegre bir yaklaşımla yeni nesil elektrikli tahrik sistemleri geliştirmeyi hedefliyor.
