Türkiye ve Özbekistan, Cumhurbaşkanları Erdoğan ve Mirziyoyev’in görüşmesi sonrası ticaret, gümrük ve sosyal güvenlik alanlarında yeni anlaşmalar imzaladı. Hedef, ticaret hacmini 10 milyar dolara çıkarmak.
Cumhurbaşkanlığı Külliyesi’nde, Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile Özbekistan Cumhurbaşkanı Şevket Mirziyoyev’in görüşmesinin ardından iki ülke arasında ticaretin geliştirilmesi, gümrük işlemlerinde bilgi paylaşımı, sosyal güvenlik alanında işbirliği ve iş dünyasının desteklenmesine yönelik anlaşmalar imzalandı. Bu anlaşmalarla karşılıklı pazar erişim imkanlarının artırılması, ticaret süreçlerinin hızlandırılması ve iş dünyası için yeni kurumsal işbirliği mekanizmaları hedefleniyor. Sosyal güvenlik düzenlemeleri ise iki ülke vatandaşlarının sosyal haklarının korunmasına yönelik işbirliğini güçlendirmeyi amaçlıyor.
Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM) verilerine göre, Türkiye’nin Özbekistan’a ocak-eylül dönemindeki ihracatı 1 milyar 107,5 milyon dolar olarak gerçekleşti. Bu dönemde kimyevi maddeler ve mamulleri sektörü 309,4 milyon dolarla en fazla ihracat yapılan alan oldu. Hazır giyim ve konfeksiyon ile hububat sektörleri de ihracattaki artışlarıyla öne çıktı. İki ülke arasındaki ticaret hacminin 2023’te 3,1 milyar dolar olduğu ve ilk aşamada 5 milyar dolara, orta vadede ise 10 milyar dolara çıkarılmasının hedeflendiği belirtildi. Bu kapsamda sanayi, enerji, ulaştırma, lojistik, tarım ve tekstil gibi sektörlerde karşılıklı yatırımların artırılması ve ortak projelerin geliştirilmesi öngörülüyor.
Özbekistan’daki Türk yatırımlarının toplam büyüklüğü 8 milyar doları aştı. Türkiye, 2024 ve 2025 yıllarında Özbekistan’a en fazla yatırım yapan üçüncü ülke konumunda. Ülkede 2.200’den fazla Türk sermayeli şirket faaliyet gösteriyor ve Türk müteahhitler toplam değeri 9,5 milyar doları aşan 333 proje tamamladı. Enerji, sanayi, altyapı ve teknoloji alanlarında işbirliğinin geliştirilmesi, serbest ve özel ekonomik bölgelerde ortak yatırımların artırılması hedefleniyor. İş Dünyasının Desteklenmesine Dair Yüksek Düzeyli Konseyin kurulmasıyla ortak ticaret ve yatırım projelerinin desteklenmesi amaçlanıyor.
Dış Ekonomik İlişkiler Kurulu (DEİK) Türkiye-Özbekistan İş Konseyi Başkanı Özgür Onur Özgüven, Türkiye’nin Özbekistan’a ihracatının 2,05 milyar dolar, ithalatının ise 1,04 milyar dolar olarak gerçekleştiğini belirtti. İkili ticaret hacminin 2016’daki 1,3 milyar dolardan 2025’te 3,1 milyar dolara yükseldiğini vurgulayan Özgüven, iki ülkenin cumhurbaşkanlarının belirlediği ticaret hacmi hedeflerine ulaşmak için çalışmaların sürdüğünü ifade etti. Özgüven, Türkiye ve Özbekistan ekonomilerinin birbirini tamamlayan bir yapıya sahip olduğunu, Türkiye’nin müteahhitlik, sanayi, tekstil gibi alanlardaki deneyimiyle öne çıktığını, Özbekistan’ın ise genç nüfusu, doğal kaynakları ve stratejik konumuyla fırsatlar sunduğunu söyledi.
Özgüven, Özbekistan’ın yabancı yatırımları çekmek ve bürokratik engelleri azaltmak amacıyla hayata geçirdiği reformların Türk şirketleri için cazip pazar ve ortaklık imkanları sunduğunu belirtti. Özbekistan 2030 Stratejisi doğrultusunda yenilenebilir enerji, altyapı modernizasyonu, dijitalleşme ve sanayi üretimi alanlarında büyük yatırımlar beklendiğini vurguladı. Bölgesel ticaret koridorlarının gelişmesi ve Orta Koridor’un öneminin artmasıyla lojistik merkezler ve akıllı ulaşım sistemleri alanlarında yeni fırsatlar ortaya çıktığını ekledi.
Özgür Onur Özgüven, Türk Devletleri Teşkilatı (TDT) ülkelerinin önemli ekonomik potansiyele sahip olduğunu belirterek, 2025’te TDT ülkelerinin toplam Gayri Safi Yurt İçi Hasılası’nın (GSYH) yaklaşık 2,3 trilyon dolar olacağını söyledi. Özbekistan’ın TDT ülkeleriyle dış ticaret hacminin 2017’deki 4 milyar dolardan 2025’te 10,8 milyar dolara ulaşacağını kaydetti. Özbekistan’ın TDT içindeki en büyük ticaret ortağının Kazakistan, ikinci sırasında ise Türkiye yer aldığını belirtti. Özbekistan Cumhurbaşkanı Şevket Mirziyoyev’in teşkilat çatısı altındaki işbirliğinin somut projelerle ileriye taşınması için ticaretin yanı sıra ortak üretim merkezleri ve sanayi işbirliğinin geliştirilmesini savunduğunu aktardı. Mirziyoyev’in, TDT Devlet Başkanları Zirvesi öncesinde Türk Devletleri Ekonomik Ortaklık Daimi Konseyinin kurulmasını önerdiğini hatırlattı. Finansmana erişimin kolaylaştırılması amacıyla kurulan Türk Yatırım Fonu’nun etkin kullanımının ve iş dünyasına tanıtılmasının önemine dikkat çekti.
