Yapay zeka ile tasarlanan 16 yeni virüs, sadece bakterileri hedef alıyor. Uzmanlar, bu teknolojinin tedavi potansiyelini vurgularken, biyogüvenlik endişelerine de dikkat çekiyor.
Stanford Üniversitesi’nden araştırmacılar, bakterileri enfekte etmek üzere tasarlanmış 16 yeni virüs geliştirmek için yapay zekayı kullandı. Bu virüsler insan sağlığı için tehdit oluşturmuyor ancak hastalıklara yönelik yeni tedavi yöntemlerinin geliştirilmesinde bir dönüm noktası olabileceği belirtiliyor. Uzmanlar ise yapay zeka ile virüs tasarımının acil güvenlik endişelerini de beraberinde getirdiği konusunda uyarıyor.
Hızla gelişen yapay zeka araçları daha önce yeni antibiyotiklerin tasarımında da kullanılmıştı. Ancak sıfırdan canlı ve işlevsel bir virüs tasarlamak, bu önceki çalışmalara kıyasla daha karmaşık bir süreç olarak nitelendiriliyor. Bu gelişme, üretken yapay zekanın ilk kez eksiksiz bir genom tasarlamak ve hücre içinde çoğalabilen bir yapı oluşturmak için kullanılması anlamını taşıyor.
Stanford Üniversitesi’nden Yardımcı Doçent Brian Hie, yapay zeka modellerinin metin dizilimlerini tahmin eden büyük dil modellerine benzer bir mantıkla çalıştığını belirtti. Evo1 ve Evo2 olarak adlandırılan bu modeller, kelimeler yerine yaşamın dilini tahmin ediyor. Virüslerin, bakterilerin, bitkilerin ve insanların genetik kodlarıyla eğitilen bu yapay zeka modelleri, daha sonra sadece belirli bakteri türlerini enfekte eden bakteriyofajları üretecek şekilde geliştirildi.
Stanford araştırmacıları, yapay zeka tarafından sunulan en umut verici 302 tasarımı seçerek laboratuvarda sentezledi. Yapılan denemelerde bu tasarımlardan 16’sının E. coli bakterisini yok etmede etkili olduğu belirlendi. Laboratuvardaki doktora öğrencilerinden Samuel King, fajların çalıştığını sabahın erken saatlerinde fark ettiklerini ve üzerinde bakteri tabakası büyüyen petri kaplarındaki fajların gelişimini takip ettiklerini söyledi.
Yeni fajların geliştirilmesi, antibiyotiklere karşı direnç kazanmış enfeksiyonların tedavisinde yeni yöntemlerin önünü açabileceği öngörülüyor. Bu gelişme aynı zamanda yapay zekanın sentetik biyoloji alanında yeni biyolojik yapılar tasarlama yeteneğine de işaret ediyor. Hie, bu teknolojinin yeni ilaçlar ve tedaviler geliştirerek insan sağlığını önemli ölçüde iyileştirme potansiyeline sahip olduğunu savunuyor.
Ancak aynı teknolojinin yeni hastalıklar oluşturmak amacıyla kötü niyetle kullanılabileceğine dair endişeler de dile getiriliyor. Johns Hopkins Üniversitesi Sağlık Güvenliği Merkezinden Dr. Thomas Inglesby ve Dr. Moritz Hanke, Science dergisinde yayımlanan makalelerinde, bulguların
